Nereo Rocco

Kullanan Takım: Triestina

Yapım Yılı: 18 Ekim 1992

Kapasite: 28.565

Boyutlar: 105 x 68

 

İtalyan futbolunun çokta bilinmeyen bir stadyumudur Stadio Nereo Rocco. Serie D ekiplerinden Triestina’ya ev sahipliği yapan stadyum zamanında Şampiyonlar Ligi mücadelelerine de sahne olmuştur.

1990 Dünya Kupası’na ev sahipliği yapan İtalya’nın stadyumları yenileme çalışmalarına 1983’te başlamasıyla o zamanlar Serie B’de mücadele eden Triestina için bir fırsat oldu. Eski stadyumu olan ve 30’lu yaşlarında hayata gözlerini yuman kulübün efsane futbolcusu Pino Grezar’a atfedilen Stadio Giuseppe Grezar artık eskimiş, yeni bir stadyuma ihtiyaç duyulmaktaydı. Verilen karar neticesinde, 1934 Dünya Kupası’na da sahne olmuş bu stadyum yerine yeni bir stadyum yapma çalışmaları 1987’de başlatıldı.

Başlangıç planlarında stadyumun atletizm pistiyle yapılması fikri vardı ancak daha sonra bu fikirden vazgeçilip İngiliz stadyumları örnek alınarak bir plan oluşturuldu. Çeşitli isim önerilerinin ardından Nereo Rocco isminde karar kılındı.

İnşaatı bittiğinde tek katlı olmak üzere dört kapalı tribün meydana çıktı. Tek katlı olması taraftarların daha bir birlik içerisinde hareket etmesini sağlamaktadır. Doğu ve batı tribünlerinin çatıları kale arkası tribünlerden farklı olarak hafif yay çizmektedir. Dört adet ışıklandırma kulesiyle de stadyumun ışıklandırılması sağlanmaktadır.

18 Ekim 1992’de Triestina – Vis Pesaro maçıyla açılışı yapılmış ve konuk ekibin 1-0’lık üstünlüğüyle sona eren bir maç olmuştur. 14 Nisan 1993’te de İtalya Milli Takımı’nın Estonya’yı 2-0 yendiği maça da ev sahipliği yapmış ve şahit olduğu ilk milli maç olmuştur. 2016 Avrupa Şampiyonası’na aday olan ancak kazanamayan İtalya’nın stadyum dosyasında yerini almıştır.

Stadyum 1994-1995 sezonunda ise bir daha zor göreceği maçlara sahne olmuştur. San Siro’daki Milan-Salzburg maçında Salzburg kalecisi Otto Konrad tribünden atılan bir şişe ile yaralanmış ve hastaneye kaldırılmıştır. Bunun üzerine UEFA gerekli güvenlik önlemleri alınana kadar San Siro’da maç yapılmasını engellemiştir. Bu yüzden de Milan takımı grupta kalan son iki iç saha maçını Stadio Nereo Rocco’da yapmıştır. AEK Atina’yı 2-1 yenen Milan, Ajax’a ise 0-2 mağlup olmuştur. Çeyrek finale çıkan Milan kalan maçlarını yine San Siro’da oynamıştır. Ayrıca Inter takımının 2001 yılında yine San Siro’da çıkan olaylar neticesinde UEFA’dan yine güvenlik nedeniyle ceza alması sonucu   FC Brasov ve Wisła Kraków maçlarını burada oynamış, her iki maçı da kazanmıştır. 2012-2013 sezonunda Cagliari lig maçlarını Stadio San’t Elia; Udiense ise UEFA Avrupa Ligi maçlarını Stadio Friuli’nin uygun bulunmaması üzerine burada oynamıştır.

Ayrıca, Pala Trieste kapalı spor salonu da stadyumun hemen yanında bulunmaktadır.

Nereo Rocco 2 Nereo Rocco 3 Nereo Rocco 6 Nereo Rocco 8 Nereo Rocco 9

Reklamlar

Atleti Azzurri D’Italia

Kullanan Takımlar: Atalanta BC & UC AlbinoLeffe

Yapım Yılı: 1 Kasım 1928

Kapasite: 26.542

Boyutlar: 105 x 66

 

 

I. Dünya Savaşı’nda pasif bir tutum çizen ve istediğini alamayan İtalya, II. Dünya Savaşı’nda diktatör kişilik Mussolini’nin akıl almaz vizyonu ile başrol oynamıştır. Genelde ülke içerisinde yürüttüğü faaliyetlerle katliamlara yol açan Mussolini’nin felaket senaryolarından biri de Bergamo’da yaşanmıştır. Bergamo yakınlarında bulunan Valle Imagna beldesinde faşizme karşı çıkan ayaklanmalarda henüz 21 yaşında olan asker Mario Brumana öldürülmüş ve Mussolini yönetimi bölgede tüm sabotajcıları temizleterek bir nevi Brumana’nın kanını yerde bırakmamıştır. Ayrıca, Mussolini Valle Imagna da olduğu gibi Gallarate ve Varese’de de tüm isyanları bastırarak ülkenin mutlak gücü olduğunu göstermiştir. İsyancılar tarafından öldürülen Brumana’nın can verirken söylediği sözler ise çarpıcı cinsten:

“ Yaşasın İtalya…! Yaşasın Faşizm…! Elveda anne. Hoşça kalın arkadaşlar. Vatan için ölüyorum ben.”

Bu gelişmelerden hemen sonra Mussolini’nin talimatıyla kendi partisinin sekreterliğini yürüten Peter Capoferri’nin organize ettiği çalışmalarla Bergamo’da Mario Brumana’nın anısına bir stadyum inşa edilmesi kararlaştırılmıştır. 35.000 m²’lik bir alan üzerine çok amaçlı bir spor kompleksi yapmak için girişimlere başlamışlardır. Tarihler 1928’i gösterdiğinde beklenen açılış gerçekleşmiş, Kasım ayının birinci gününde Stadio Mario Brumana mütevazı bir biçimde futbol hayatına merhaba demiştir. Bununla yetinmeyen Mussolini ve arkadaşları 23 Aralık 1928 yılında ikinci bir açılış tertiplemişlerdir. İlkine nazaran daha görkemli olan açılışta devletin önde gelen kesimlerinden önemli isimler de yer alıyordu. Bölgenin en mühim ekibi ve ev sahibi hüviyetinde olan Atalanta ile Triestina karşılaşmış, mücadeleden Giannelli ve Perani II’nin attığı gollerle ev sahibi ekip 2 – 0 galip ayrılmıştır.

Başlangıçta 12.000 kapasiteli olarak inşa edilen stadyum, atletizm ve rugby sporları vesilesiyle 120 x 70 boyutlarında dizayn edilmiştir. Daha sonra doğu ve batı tribünleri inşa edilen stadyumun dönemin mimarisi göz önünde bulundurularak modern kanalizasyon arıtma tesisi, havuzlar ve restoranlara sahip olması göze hoş gelmekteydi. Dönemin mühendisi Zanchi bu özel stadı şöyle tanımlamıştır:

“Stadio Mario Brumana mimari çizgileriyle İtalya’nın bugüne kadar inşa edilmiş en güzel stadyumudur. Stat bu haliyle cesur bir çalışmayı simgelemektedir.”

Uzun bir süre yenilik yaşamayan stat, ilk etapta isim değişikliğine gitmiştir. Tarihi isim yerine Stadio Atleti Azurri D’Italia adını tercih eden yetkililer stat üzerinde önemli değişiklikler yapmıştır. Öncelikle doğu tribünün üstü kapatılmış ve çatı eklenmiştir. Atletizm pisti kaldırılmış, yerlerine yeni tribünler yapılmıştır. Böylece stadyumun kapasitesi 26.542 kişiye kadar çıkartılmıştır. Yapılan değişikliklerden sonra zemin ölçüleri de standart futbol saha ölçülerini yakalamıştır. (105 x 66 m.)

Stadio Atleti Azurri D’Italia inşa edildiğinden itibaren ülkenin köklü takımlarından Atalanta BC takımına ev sahipliği yapmaktadır. Ayrıca, aynı şehrin takımı olan ve 2013 – 14 sezonu itibariyle İtalya 3’üncü liginde mücadele eden UC AlbinoLeffe kulübü de maçlarını burada oynamaktadır. Atalanta demişken ateşli taraftarlarından bahsetmek de fayda var. İdolleri Che Guevara olan ve sol kesim düşünceleriyle ünlenen Curva Nord 1907 ile mavi-siyah büyük bayraklarla tribünleri süsleyen Curva Pisani grupları takımlarını yürekten desteklemektedirler. Taraftar grupları dünya da eşi benzeri görülmemiş bir etkinlik düzenleyerek kulübe gönül vermiş, desteklemiş ve şu an bünyesinde yer alan futbolcuların ailelerinin buluştuğu La Festa della Dea (Tanrıça Festivali)’yı gerçekleştirmişlerdir. Curva Nord 1907 taraftar grubu 2007 ve 2009 yıllarında yaşadıkları sorunlardan sonra İtalyan futbolunda şiddete son vermek için bir kampanya başlatıp bu hareketin öncüsü olmuşlardır.

Yapısı itibariyle çok eski olan, modası geçmiş ve konfordan yoksun olan Stadio Atleti Azurri D’Italia kulüp yetkilileri için yeterli görülmediğinden kentin eteklerinde yeni bir stadyum inşa etme fikri ortaya atılmıştır. Son on yılda bu fikri kafalarından çıkarmayan Atalanta kulüp temsilcileri Bergamo’ya bağlı Zanica bölgesinde girişimlerde bulunsalar da somut bir çalışma gerçekleştirememişlerdir.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA Stadio Atleti Azzurri D'Italia 7 Stadio Atleti Azzurri D'Italia 10 Stadio Atleti Azzurri D'Italia 2 Stadio Atleti Azzurri D'Italia 1

San Nicola

Kullanan Takım: AS Bari

Yapım Yılı: 3 Haziran 1990

Kapasite: 58.270

Boyutlar: 105 x 68

1990 Dünya Kupası İtalya ve dünya futboluna çok şey katarken AS Bari kulübüne de modern bir stadyum vermişti. Kulüp, Stadio Della Vittoria’da yıllarca maçlarını oynadıktan sonra Dünya Kupası’nın ardından Stadio San Nicola’ya taşındılar.

1984 yılında İtalya’nın Dünya Kupası’nı düzenleyeceği kesinleşince seçilen 12 şehirde stadyum çalışmaları ve yenilemeler başladı. Bari de bu şehirlerden biriydi. 50 yıllık stadyum olan Stadio Della Vittoria yerine daha modern bir stadyum inşa edilmesi kararlaştırıldı. Ünlü Cenevizli mimar Renzo Piano bu yeni stadyum için çalışmalara başladı. Kova biçiminde tasarlanan stadyum başlangıçta sahaya daha yakın bir biçimde dizayn edilmişti ancak olimpiyat komitesinin stadı diğer spor dalları için de kullanmak istemesi neticesinde koşu pisti stadyuma eklendi. Bu nedenden ötürü tribünler sahaya daha uzak kaldı. 45.000 kişilik bir kapasite düşünülürken atletizm pistinin avantajı kullanıldı ve 58.270 koltuk kapasitesine ulaşıldı. 1986 yılının Nisan ayında başlanan çalışmalar Dünya Kupası’na yetiştirildi ve açılışı 3 Haziran 1990 günü AC Milan ile Brats takımları arasında yapılan dostluk maçıyla yapıldı.

Açılışının ardından Dünya Kupası maçları gelip çattı. İlk maç 9 Haziran tarihinde son kez bir turnuvaya katılan Sovyetler Birliği ile Romanya arasında oynandı. Lacatus’un attığı iki golle Rumenler maçı 2-0 kazandı. İkinci maç yine B grubunda Kamerun ile Romanya arasında oldu. Kamerun’un efsane oyuncusu Roger Milla takımının galibiyetinde büyük rol oynayarak iki gol attı. Rumenler ise Balint’in attığı tek gole razı oldu: 2 – 1… B grubunda ki son maç olan Sovyetler Birliği – Kamerun maçıydı. Mücadele Sovyetler’in 4-0’lık galibiyetiyle son buldu ancak bu galibiyet onlara yetmedi ve dörtlü grupta ilk üç sıradaki takımların gruptan çıktığı turnuvada son sırada kalarak elendiler. Son 16 mücadeleleri sırasında Çekoslovakya ile Kosta Rika karşılaştı San Nicola’da. Skuhravy (3) ve Kubik’in golleriyle 4-1 kazanan Çekoslovaklar bir üst tura adlarını yazdırdılar. Kosta Rika’nın golü ise Gonzalez’den geldi. Yarı finalde Maradona’lı Arjantin’e elenen ev sahibi İtalya 3.’lük maçında İngiltere ile San Nicola’da karşılaştı. Roberto Baggio ile 71’inci dakikada öne geçen İtalyanlar skoru sadece 10 dakika koruyabildi. Platt’ın attığı gol İngilizler’e beraberliği getirdi ama 86’ncı dakikada penaltıdan Schillaci skoru belirledi ve İtalya turnuvada 3’üncü oldu.

Turnuvanın ardından stadyum önemli anlar yaşamaya devam etmiştir. 1991 Şampiyon Kulüpler Kupası finali burada düzenlenmiştir. Kızılyıldız ile Marsilya takımlarının karşılaştığı ve 0-0 biten maç penaltı atışlarına gitmiş, Yugoslav ekibi maçı penaltılarla 5-3 kazanıp kupaya uzanmıştır.

1995’de EURO 96 elemelerinde İtalya’nın Ukrayna’yı 3-1 yendiği karşılaşma yine burada oynanmıştır. Stadio San Nicola 1998 Akdeniz Olimpiyatları’nın ana stadyumu oldu ve birçok spor karşılaşması burada oynandı.

1998-1999 yılında Artemio Franchi’nin UEFA tarafından kriterlere uygun bulunamaması üzerine Fiorentina – Hajduk Split maçı burada oynandı. Ev sahibi ekip maçı 2-1 kazandı.

Ayrıca, stadyum 2010 yılından itibaren oynanan TIM Kupası maçlarına da ev sahipliği yapmaktadır.

Stadio San Nicola 1 DCF 1.0 Stadio San Nicola 6 Stadio San Nicola 5 Stadio San Nicola 3

Sant’Elia

Kullanan Takım: Cagliari Calcio

Yapım Yılı: 12 Eylül 1970

Kapasite: 23.486

Boyutlar: 105 x 66,5

Tribün içinde tribün olur mu? Söz konusu İtalyan mimarisi olunca oluyor. Cagliari Calcio takımına 1970 yılından beri ev sahipliği yapan Stadio Sant’Elia işte böyle bir stadyum.

1969-1970 yıllarında İtalya liginde şampiyon olan Cagliari takımı için artık eski stadyumu büyük kalabalıkları kaldırabilecek durumda değildi. 8.000 kişilik Amsicora Stadyumundan taşınmak isteyen kulüp yeni bir stadyum inşa ettirmiş, ilk ve tek şampiyonluğunun ardından buraya taşınmıştır. İlerleyen zamanlarda birden seyirci sayısı 60.000’e fırlamıştır.

1964’ten beri stat fikrine haiz olan Cagliari plan ve projeler üzerine çalışmaya başlamıştır. Orijinalinde 35.000 kapasiteli bir fikir olan stadyumun üstü örtülü bir kâse şeklinde inşası düşünülüyordu. Yaşanılan şampiyonluğun ardından açılışı yapılan stadyumda oynanan ilk karşılaşma İtalya Kupası’nda Massese maçıydı. Bu maçtan dört gün sonra Şampiyon Kulüpler Kupası’nda Saint-Etienne ile oynanan maç 63.000 seyirci karşısında oynanmış, bu da stat için rekor olmuştur. Maçı ev sahibi ekip 3-0 kazanmıştır.

Açılışın ardından yakınlarından geçen bir yakıt borusunda yaşanan sızıntı sebebiyle patlama olmuş, stadyum hasar görmüştür.

Yapımının 20’nci yılında dünyanın en büyük futbol organizasyonunda sahne alma şansı yakalamıştır. 1987 yılında başlanılan yenileme çalışmaları neticesinde skorboard, soyunma odaları, ahşap çatı, boyama gibi ihtiyaçları giderilmiştir. Modern haliyle futbolseverlerin hizmetine sunulmuştur. Bu çalışmalar neticesinde kapasitesi 1/3 oranında azalmıştır. Yeni haliyle ilk mücadele Arjantin ile İtalya arasında yapılan bir dostluk maçıyla sahne almıştır. Karşılaşmayı 40.919 kişi izlemiştir.

1990 Dünya Kupası’nda üç kez grup maçına sahne olmuştur. Turnuvada ki ilk maç İngiltere ile İrlanda Cumhuriyeti arasında oynanmış ve maç karşılıklı gollerle sona ermiştir: 1 – 1… Yine F grubundan bir maça sahne olan stadyum İngiltere’nin Hollanda ile 0-0 berabere kaldığı mücadeleye ve son olarak da yine İngiltere’nin maçı olan Mısır müsabakasına sahne olmuştur. Son maç 1-0 İngilizlerin galibiyetiyle sona ermiştir. Turnuva boyunca gol kısırlığı çekilmiş ve “en zevksiz turnuvalardan” birisi olmuştur.

Turnuvadan sonra 12 yıl boyunca eski haliyle kullanılan stadyum kulübün 2002-2003 sezonu öncesi taraftar etkisini daha çok istemesi üzerine tribünlerle saha arasında kalan atletizm pistinin üzerine portatif tribün inşa etmiştir. Kapasitesi 23.486’ya düşürülmüş, otoriteler tarafından atletizm pistinin iptal edilmesi büyük tepkilere yol açmıştır.

2007 yılında kulüp başkanı yeni bir stadyum inşa etmek istemiş, projesi hazırlanan stadyum için belediye konseyi gerekli izinleri vermemiştir. 2016 Avrupa Şampiyonası’na adaylığını koyan İtalya’nın seçtiği kulüplerden biri olan Cagliari 2009’da Karalis Arena’yı yapmak için harekete geçti. Kulüp bir yıl içinde burayı bitirmek ve taşınmak istemekteydi. Ancak günümüze kadar devam eden sorunlar yüzünden stadyum bir türlü bitirilmemiştir.

Stadio Sant'Elia 1 Stadio Sant'Elia 7 Stadio Sant'Elia 5 Stadio Sant'Elia 3 Stadio Sant'Elia 9

Nazionale del PNF

Kullanan Takımlar: SS Lazio & AS Roma

Yapım Yılı: 1911

Yıkım Yılı: 1957

Kapasite: 47.300

Boyutlar: 105 x 68

1911’de inşa edilen ve Ulusal Faşist Partisi Stadyumu olarak da bilinen Stadio Nazionale del PNF, Roma ve Lazio kulüplerine ev sahipliği yapmıştır. 1957’de yıkılmasının ardından Stadio Flaminio yerine inşa edilmiştir.

Beden eğitimi dersleri için yapılmasına karar verilmesinin ardından çalışmalara başlandı. 1911’de bitirildiğinde Helen mimarisi baz alınarak U biçiminde bir stadyum inşa edilmişti. Bu haliyle Atina Olimpiyat Stadyumu’nu anımsatmaktaydı. Dış cephesini süsleyen plakalar, sloganlar ve motiflerle, gücü ve medeniyeti temsil eden heykellerle stadyum adeta Eski Roma’yı yeniden canlandırıyordu. Dört adet sütun bronzdan yapılmış çelenleri taşıyordu. 32.000 metrekare alan üzerine inşa edilen stadyum 220 metre uzunluğunda, 120 metre genişliğindeydi. Bir tarafı açık olan stadyumun bu kısmından sporcular stadyuma giriş yapar, tribünler de onları selamlarlardı. Konuk ekip üzerinde negatif bir etki yaratmaktaydı. Dönemine göre oldukça modern olan stadyumda havuz, kantin, okuma odaları, ofisler, bisiklet parkurları, atletizm oyunları gibi çok çeşitli aktiviteler gerçekleştirilebilmekteydi. Aslen atletizm için düşünülen stadyum I. Dünya Savaşı sırasında terk edilmek zorunda kalınmıştır. İlk yıllarında futbol maçları hiç oynanmıştır. Savaş sırasında da çeşitli zararlar görmüştür. 1927 yılında onarılarak adı Faşist Parti Stadyumu olarak değiştirildi. Tadilattan sonra merkez tribünü 7.500 koltuklu ve üstü kapalı oldu. Ayrıca açık olan tarafa da yapılan tribünle etrafı kapatılmış oldu. 1931 yılında ahşap bir bisiklet parkuru da eklenmiştir.

Futbol için açılışı 25 Mart 1928 günü yapıldı. İtalya ile Macaristan’ın karşılaştığı maç 4-3 İtalyanların galibiyetiyle sona erdi. 3 yıl sonra yapılan Roma-Lazio derbisinde maç 2-2 bitti ancak maçtan çok oyun dışı kalan oyuncuların hatırlandığı bir mücadele oldu. Bir yıl sonra İtalya’nın düzenlediği Dünya Kupası’nda yarı final ve finalinde aralarında bulunduğu 3 maça sahne oldu. İlk maç İtalya’nın A.B.D.’yi gole boğduğu birinci tur karşılaşması oldu. Maç 7-1’lik İtalyan galibiyetiyle sona erdi, maçı 25.000 kişi takip etti. İkinci mücadele ise Çekoslovakya ile Hitler’in Almanya’sı arasında oldu. Finale çıkacak takımı belirleyen bu maçı Çekoslovaklar 3-1 kazandı. Finalde ise ev sahibi İtalya ile karşılaşan Çekoslovaklar uzatmalarda boyun eğerek kupayı Azurilere kaptırdılar.

II. Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle dünya üzerinde olduğu gibi İtalya’da da spor mücadeleleri aksadı. Stadyum yine de oynanan maçlara sahne olmaya devam etti. 1953 yılında kapanmasının ardından, 1957’de yıkıldı ve yerine Stadio Flaminio yapıldı.

Stadio Nazionale del PNF 2 Stadio Nazionale del PNF 6 Stadio Nazionale del PNF 5 Stadio Nazionale del PNF 1 Stadio Nazionale del PNF 7

Friuli

Kullanan Takım: Udinese Calcio

Yapım Yılı: 26 Eylül 1976

Kapasite: 30.642

Boyutlar: 105 x 68

 

 

“Yerden yükselen, bulutlarla dans eden ve gökyüzüne dokunamayan bir mabettir Friuli… “

İtalyan futbol otoriteleri bu ifadelerle tanımlamıştır Stadio Friuliyi. Çizme’nin dikkat çekici stadyumlarından biri olan Stadio Friuli, İtalya’nın kuzeydoğu bölgesinde yer alan Udine şehrinde yer almaktadır.

Emektar Stadio Moretti’nin kapasite bakımından yetersiz kalması, Udine Belediye Başkanı Candolini Angelo’yu şehrin takımına yeni ve daha modern bir stat yapma zorunluluğuna itmiştir. Bu stadın yerine yapılacak yeni mekân Lorenzo Parmegiani Giacomuzzi Moore tarafından tasarlanmıştır. 1971 yılında başlayan inşa çalışmaları yaklaşık 5 sene içerisinde tamamlanmıştır. Tam kapasitesiyle ve potansiyeliyle hazır duruma getirilen stadyum, 26 Eylül 1976 yılında Udinese ile Serie C ekiplerinden Seregno arasında oynanan maç ile açılmıştır. O sene Friuli bölgesinde meydana gelen depremde 969 kişinin ölmesiyle sarsılan ve yaralarını sarmaya çalışan halk, açılış maçına büyük rağbet göstererek futbola verdikleri önemi bir kez daha ortaya koymuşlardır.

Spor kültürünün önemli unsurlarından biri olan rugby maçında, Petrarca ile Rovigo takımları 1977 yılında Stadio Fruli’de karşı karşıya gelmiştir. Mücadeleyi 10 – 9 kazanan Rovigo takımının tribününe yıldırım düşmesi sonucu bir taraftar yaşamını kaybetmiştir.

Münih Olimpiyat Stadı’ndan esinlenerek tasarlanan stadyum dünya da eşsiz bir tesis yapısı, aşırı güzellik ve doğrusallık maksadıyla İtalya’da karakterize edilmiştir. Başlangıçta yapısında betonarme kullanılan stat, seksenli yıllarda daha da geliştirilerek sağlamlaştırılmıştır. Ana tribünün çatısı yaklaşık 200 metre uzunluğunda ve 31,3 metre yüksekliğinde olup, 17 blokluk betonarme yapıdan meydana gelmiştir. Yay şeklinde olan bu çatının tasarımı Luciano Del Zotto tarafından yapılmıştır. 1984 yılında Cosmo elektronik şirketi tarafından stadyuma 8 metre yüksekliğinde ve 9.45 genişliğinde dev bir ekran kurulmuştur. Bu skorboard stadyumlarda kurulmuş dünyanın en büyük üçüncü dev ekranı olma özelliğine sahiptir. Stadyum ilk ve büyük yenilemesini 1990 Dünya Kupası finalleri için yapmıştır. Yapılan çalışmalarla modern basın odası, yeni koltukların tribüne monte edilmesi ve gelişmiş aydınlatma sistemi kurulmuştur. Ayrıca, araçlar için 5.000 kişilik park yeri de yapılmıştır. O dönem İtalyan Hükümeti birçok stadı turnuvaya hazırlarken her birine kaynak yaratırken; Stadio Fruli kendi bölgesinin imkânlarıyla finallere hazırlanmıştır.

Stadyum 1990 Dünya Kupası finallerinde sadece E Grubu’nda oynanan üç karşılaşmaya ev sahipliği yapmıştır.  Uruguay (0 – 0) İspanya maçıyla turnuvaya merhaba diyen Stadio Friuli, Güney Kore (1 – 3) İspanya maçında Real Madrid’in unutulmaz orta saha oyuncusu Michel’in “Hat-Trick”ine sahne olmuştur. Son maçta ise, Güney Kore ile Uruguay karşılaşır. Maçın son dakikasında oyuna sonradan giren Daniel Fonseca attığı golle takımına galibiyeti getirirken, göstermiş olduğu performans ve atmış olduğu golle Cagliari takımına transfer olmuş, uzun yıllar Serie A’da top koşturmuştur.

2000’li yıllarda kulüp Avrupa Kupaları’nda boy göstermeye başlayınca kulüp yönetimi önemli değişikliklere gitmiştir. Tarihinde ilk kez 2005 – 06 sezonunda Şampiyonlar Ligi’nde boy gösteren Udinese’nin mabedi Stadio Friuli yenilenmiştir. O sene tribünde bulunan koltuklar yenilenmiş ve mavi renkli koltuklarla değiştirilmiştir. 2007 yılında İtalya’da futbol maçları sırasında yaşanan şiddet olaylarını önleyebilmek amacıyla çıkarılan Pisanu Kararnamesi’ne uyum çalışmaları Udinese kulübü tarafından da yapılmıştır. Öncelikle maça girişlerde turnikelerde yaşanılacak en küçük olayın güvenlik altına alınması kararlaştırılmıştır. Ayrıca, stadın dışına kurulan ekranlardan maça giremeyen taraftarların saha içini ve maçı izleme imkânı da sağlanmıştır.

Stadyum da; eskrim tesisleri, jimnastik, dövüş sporları için kapalı spor salonu ve atletizm alanları da mevcuttur. Ayrıca stadyum da sıkı güvenlik sağlamak maksadıyla tribünlere yerleştirilen altı adet kamera bulunmaktadır. Udinese yönetimi her açıdan bu hizmetten pozitif bir biçimde yararlanmaktadır. 41.652 koltuk kapasitesine sahip stadyum sadece 30.642’sini kullanabilmektedir. Kulüp yetkilileri genelde bu kapasiteyi müzik konserlerinde kullanmaktadır. Şu ana kadar; Sting, Deep Purple, Pink Floyd, Eros Ramazotti, Red Hot Chili Peppers, Bruce Springsteen, Madonna, Coldplay, Bon Jovi ve Metallica gibi dünyaca ünlü isimler burada sevenlerine müzik şöleni sunmuşlardır. 3 Mayıs 1992 tarihinde ise, Papa John Paul II 30 bini aşkın insana Stadio Friuli’de hitap etmiştir.

Stadyumun inşasından bu yana atletizm pisti oyunlar ve turnuvalar için sadece üç kez kullanılmıştır. Kulüp yönetimi şu anda sentetik çimi tercih ederken böylece zor koşullarda zeminin hava muhalefetinden dolayı bozulmasına engel olmuşlardır. İtalya Milli Takımı’nın birkaç maçına da ev sahipliği yapan stadyum da; Gök-Mavililer burada maç kaybetmemiştir.

Tarihinde İtalya Ligi ve Kupası şampiyonluğu bulunmayan Udinese kulübü son yıllarda aldığı sonuçlarla istikrarlı bir grafik çizmiştir. Tarihlerinde ki en önemli olay “Beyaz Pele” lakaplı Zico’nun takımlarında forma giymesidir. Avrupa’da Udinese dışında başka bir takımda oynamayan Zico, 1983 – 85 yılları arasında 53 maçta 30 gol atarak taraftarları mest etmiştir. Hatta ilk sezonunda attığı 19 golle gol krallığı yarışında Juventus’lu Michel Platini’nin ardından ikinci sırayı almıştır.

EURO 2012 ve 2016 turnuvalarına adaylığını koyan İtalya’da Udinese kulüp yetkilileri de Stadio Friuli’yi yenilemek için harekete geçmişlerdir. Kulüp başkanı Giampaolo Pozzo elini cebine atarak 2010 yılının Haziran ayında Udine Belediyesi ile yaptığı protokolle; her yıl ödenen kira maliyetinin yıllık ücret bazında daha cüzi bir miktara anlaşmışlardır. Geriye kalan miktarı da yeni stat projesine ayıran başkan; atletizm pistini kaldırıp, diğer üç tribünü baştan yapıp, stadı dikdörtgen haline getirmeyi planlamaktadır. Stadın kapasitesini 25.144 koltuğa düşürecek olan Pozzo; gerekirse stadyumu 35.000 kişilik olacak şekilde genişletecektir. 2013 – 14 sezonu boyunca çalışmaların süreceği ve 2014 yılında yeni görünümüyle hizmete sunulması kararlaştırılmıştır. Bu çalışmaların maliyeti ise, 25 milyon Euro civarında olması planlanmaktadır.

CALCIO:GEORGIA BLINDATA A UDINE,ALLENAMENTO SOTTO SCORTA Stadio Friuli 3 ETNA3G Stadio Friuli 7 Stadio Friuli 2

 

Renato Dall’Ara

Kullanan Takım: Bologna FC

Yapım Yılı: 29 Mayıs 1927

Kapasite: 38.279

Boyutlar: 105 x 68

 

 

Stadio Renato Dall’Ara İtalya’nın kuzeyinde yer alan Bologna şehrinde inşa edilmiş çok amaçlı spor kompleksi olarak ön plana çıkmaktadır. 12 Haziran 1925 yılında İtalya Kralı Vittorio Emanuele III önderliğinde stadyumun temeli atıldı. Ancak stadyumun inşa edilmesinde dönemin politikacılarından, Mussolini’nin yakın arkadaşı olan ve Ulusal Faşist Partisi’nin kurucularından Leandro Arpinati’nin katkısı büyüktür. Stadyumun inşaatı bir buçuk senelik çalışmanın ardından 31 Ekim 1926 sabahı açılması planlanmıştı. Başlangıçta ismi Stadio Littoriale olan stadyumun açılışında Arpinati’nin yakın dostu olan diktatör Mussolini’nin yer aldığı geçit töreninin yapıldığı sırada 15 yaşında Bologna doğumlu çelimsiz çocuk Anteo Zamboni tarafından suikast girişimine maruz kalmıştır. Başarısız suikast girişimi ülkenin kaderini de olumsuz etkiliyordu. Olayın ardından Mussolini rejimine çalışan Kara Gömlekliler teşkilatı Zamboni’yi hançerleyerek öldürmüşlerdir. Anteo Zamboni’nin başlatmış olduğu olaylar Mussolini’nin ülkeyi diktatörlükle yönetmesine neden olan faktörlerden biri olmuştur.

Savaşın sürüklediği bir ortamda ve kaosun hâkim olduğu bir zamanda stadyum, 29 Mayıs 1927 tarihinde 60.000 seyircinin önünde ülkenin önde gelen isimlerinin de teşrif ettiği İtalya (2 – 0) İspanya milli takımları arasında oynanılan maçla görkemli bir biçimde açılışını yapmıştır. İtalyanlar o gün müthiş bir performans ortaya koyarak İspanyolları sahadan silmiş ve İspanya futbolunun gelmiş geçmiş en iyi kalecisi olarak nitelendirilen Ricardo Zamora’yı sadece iki kez mağlup edebilmişlerdir.

Stadyumun başlangıçta kapasitesi 50.100 kişilikti ve kapalı tribünün tam ortasında duvarları kırmızı renkten oluşan tuğla ve demirliklerin korumuş olduğu pencerelerden oluşan küçük bir yapı inşa edilmiştir. Binanın üstüne dikilen direk hâkimiyet simgesi anlamına geliyordu. Mussolini’yi simgeleyen Kanatlı Zafer heykeli Giuseppe Graziosi tarafından yapılmıştır. Bu şirin tasarım günümüzde hala cazibesini korumaktadır.

Stadyum inşasından tam yedi yıl sonra dünyanın en önemli organizasyonu olan 1934 FIFA Dünya Kupası finallerine ev sahipliği yapan statlardan biri olmuştur. Stat, on altı takımın katıldığı turnuva boyunca biri ilk tur diğeri de çeyrek final olmak üzere iki maça ev sahipliği yapmıştır. Alınan sonuçlar ise şöyledir:

(1.Tur: İsveç 3 – 2 Arjantin)           (Çeyrek Final: Avusturya 2 – 1 Macaristan)

1927’den 1945 yılına kadar ismi Stadio Littoriale olarak kullanılan stadyum, II. Dünya Savaşı’nın ardından 1945’ten 1983 yılına kadar Stadio Comunale olarak anılmıştır. Bologna kulübünün gelmiş geçmiş en iyi başkanı olan ve onun döneminde kulübün yedi kez şampiyon olması kente altın bir çağ yaşatmıştı. Bundan dolayı 1983 yılında stadyumun ismi büyük başkanı yâd etmek ve ismini sonsuza dek yaşatmak maksadıyla stadyumun ismi Stadio Renato Dall’Ara olarak değiştirilmiştir. 1960’lı yıllarda kulüp yönetimi şehrin dışında daha büyük bir stadyumun inşası için yepyeni proje hazırlasa da bunu uygulamaya geçirememiştir.

Stadyum ikinci kez bu onura layık görülen İtalya’da FIFA 1990 Dünya Kupası finalleri için tamamen yenilenmiştir. Stada yeni acil çıkışlar eklenerek tribünlerin konumu yükseltilmiştir. Koltuklar tamamen yenilenmiş, stadyumun üstüne yepyeni bir çatı inşa edilmiştir. Ayrıca stadın dört bir tarafına aydınlatma direkleri dikilerek turnuvaya hazır bir hale getirilmiştir. FİFA’nın kriterlerine göre stadyumun kapasitesi de küçültülmüş ve 38.279 kişilik bir stadyum olarak kayıtlara geçmiştir. Stadyumun kuzey tribününe Bologna FC efsane oyuncularından Giacomo Bulgarelli’nin ismi verilmiştir. Misafir takım taraftarlarının alındığı güney tribününe ise “San Luca” ismi verilmiştir. Stadyum FIFA 1990 Dünya Kupası finallerinde üç kez grup maçlarına bir kez de ikinci tur müsabakasına ev sahipliği yapmıştır. D Grubu’nda ki maçlara ev sahipliği yapan stadyum, ilk maçında dünya futbolunun önemli maestrolarından Valderrama’nın yıldızlaşıp bir gol attığı maçta Kolombiya kupanın sürpriz takımı B.A.E. (1 – 2) mağlup ediyordu. İkinci maçta ise Yugoslavya ile karşılaşan Kolombiya ilk maçtaki gibi şansı yanında olmayınca sahadan yenik ayrılıyordu: 1 – 0… Grubun son maçında ise, dağılmadan önce turnuvaya damgasını vuran ekiplerden biri olan Yugoslavya Hırvat ekolünün öncülerinden Robert Jarni ve Robert Prosinecki’nin müthiş oyunuyla B.A.E. 4 – 1 gibi farklı bir skorla sahadan siliyorlardı.

İkinci turda 34.520 kişinin izlediği mücadele de İngiltere-Belçika karşı karşıya geldiler. 90 dakika boyunca gol sesi çıkmayan mücadelenin uzatma bölümünde, bitime bir dakika kala David Platt’ın golü İngilizlere çeyrek finali müjdeliyordu. Ayrıca bu stadyum da oynanan 1994 FIFA Dünya Kupası elemelerinde İngiltere’ye 8,3 saniyede attığı golle tarih sayfalarına adını altın harflerle yazdıran San Marino’lu Davide Gualtieri İngilizlerin karizmasını çizerek Dünya Kupası elemeleri tarihinin en hızlı golünü atmıştır. (17 Kasım 1993) San Marino bu maçı 7-1 kaybetmekten kurtulamadı ancak bu golden sonra İngiltere Milli Takım teknik direktörü Graham Taylor istifa etmiştir.

Stadio Renato Dall’Ara 1995 yılında İtalya-Yeni Zelanda arasında yapılan Rugby maçında ilk kez test edilirken, 1998 yılında Saraybosna’da yaşanılan savaştan dolayı Bosna Milli Takımı’nın birkaç maçına da ev sahipliği yapmıştır.

Bologna FC’nin gözbebeği olan stadyum kulübün iç saha maçlarına ev sahipliği yapmasının yanı sıra, zaman zaman Rugby, Amerikan Futbolu, bisiklet yarışları ve geçmişte atletizm oyunlarına da öncülük etmiştir. Ayrıca stadyum da; Elton John, U2, Eros Ramazotti ve Vasco Rossi gibi dünyaca ünlü müzisyenler sevenlerine konserler vermişlerdir.

Stadio Renato Dall'Ara 3 Stadio Renato Dall'Ara 4 Stadio Renato Dall'Ara 6 Stadio Renato Dall'Ara 7 Stadio Renato Dall'Ara 2